नेपालमा एआई साक्षरता पाइलट कार्यक्रम सम्पन्न: प्रविधिमा नागरिक पहुँच र एजेन्सी बढाउन जोड

सूचना प्रबिधि

आइतबार, असोज २५, २०८३

नेपालमा एआई साक्षरता पाइलट कार्यक्रम सम्पन्न: प्रविधिमा नागरिक पहुँच र एजेन्सी बढाउन जोड

बिबेक चौधरी

असोज २५, चन्द्रपुर रौतहट

नेपालमा कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को जिम्मेवार, व्यावहारिक र समावेशी प्रयोग प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालित "पहुँचबाट एजेन्सीसम्म: नेपालमा असमानता कम गर्न एआई साक्षरता" नामक पाइलट कार्यक्रमको अन्तिम समापन तथा सहभागितामूलक उत्सव कार्यक्रम आज ललितपुर स्थित सांग्रिला ब्लु होटेलमा सम्पन्न भएको छ।लन्डन स्कुल अफ इकॉनमिक्स (LSE) को इन्टरनेसनल इनइक्वालिटीज इन्स्टिच्युट अन्तर्गत रहेको 'एट्लान्टिक फेलोसिप फर सोसल एन्ड इकॉनमिक इक्विटी'को सहयोग तथा ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २ को सहकार्यमा यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो।गत जुन २०२६ मा सञ्चालन गरिएको पाइलट तालिमपश्चात् सहभागीहरूले एआई उपकरणहरूको कसरी प्रयोग गरे भन्ने विषयमा कार्यक्रममा प्रस्तुतीकरण, प्रदर्शन र समूहगत छलफल आयोजना गरिएको थियो। यस पहलले स्थानीय नागरिक तथा वडास्तरका सरोकारवालाहरूलाई एआई प्रविधि, यसका व्यावहारिक प्रयोग, सीमाहरू र यसले सिर्जना गर्ने नैतिक प्रश्नहरूबारे सचेत गराउन सहयोग पुर्‍याएको छ।अन्तिम उत्सव कार्यक्रममा सहभागीहरूले आफ्ना अनुभव साझा गर्दै एआईले उनीहरूको काम, सिकाइ, सञ्चार र सामुदायिक सहभागितामा पारेको सकारात्मक प्रभावबारे छलफल गरेका थिए।कार्यक्रममा आयोजित संरचित समूह छलफलमार्फत नीति निर्माता, शिक्षक, विकास व्यवसायी तथा प्रविधि क्षेत्रका सरोकारवालाहरूका लागि महत्वपूर्ण सिफारिसहरू तयार पारिएका छन्। यी सिफारिसहरूले भविष्यमा डिजिटल समावेशीकरण, एआई तयारी (AI readiness) र स्थानीय क्षमता विकासका लागि सामुदायिक दृष्टिकोणबाट नीति बनाउन मद्दत पुर्‍याउने विश्वास लिइएको छ।कार्यक्रमका सम्बोधनहरूमा प्रविधिलाई केवल पहुँचमा सीमित नराखी नागरिकहरूलाई सूचित निर्णय लिन सक्ने 'एजेन्सी' प्रदान गर्नुपर्नेमा जोड दिइयो।"कृत्रिम बौद्धिकताले सामाजिक, आर्थिक र शासन प्रणालीहरूलाई बढ्दो रूपमा आकार दिइरहेको बेला एआई साक्षरता सुदृढ गर्नु अत्यावश्यक भइसकेको छ। यस पहलले मानिसहरू, समावेशीकरण र सार्वजनिक मूल्यलाई डिजिटल रूपान्तरणको केन्द्रमा राख्ने समुदाय-केन्द्रित दृष्टिकोणको महत्त्वलाई स्पष्ट पारेको छ," आयोजक तथा LSE का प्रतिनिधिहरूले उल्लेख गरे।यस पाइलट पहललाई सफल बनाउन सहयोग गर्ने ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २, सहभागी समुदाय, वडा सदस्यहरू, सञ्चारकर्मी, परियोजना सहजकर्ताहरू तथा संयुक्त राष्ट्र संघ स्वयंसेवक (UNV) को अनलाइन टोलीप्रति आभार व्यक्त गरिएको छ।"पहुँचबाट एजेन्सीसम्म" पहलले नेपालमा डिजिटल असमानता कम गर्दै प्रविधिको सही र सुरक्षित प्रयोग प्रवर्द्धन गर्ने दिशामा एउटा अनुकरणीय नमुना खडा गरेको छ।